Pahalı bir kablosuz kulaklık aldınız, telefona bağladınız, ses beklediğiniz gibi çıkmadı. Suçlu çoğu zaman kulaklık olmuyor; telefonla kulaklığın hangi dilde anlaştığı belirleyici oluyor. Bluetooth ses kodekleri, kablosuz seste en az konuşulan ama sonucu en çok değiştiren ayrıntı.
Kodek ne işe yarar
Bluetooth’un taşıyabileceği veri miktarı sınırlıdır. Kablosuz olarak gönderilen ses, bu dar yola sığması için önce sıkıştırılır.
Kodek, sıkıştırma ve açma işini yapan yöntemin adı. Telefon sesi kodekle paketler, kulaklık aynı kodekle açar.
Buradan iki sonuç çıkıyor. Birincisi, sıkıştırma kayıplıdır; ses verisinin bir kısmı yolda bırakılır. İkincisi, bir kodeğin çalışması için hem gönderen hem alan tarafın onu desteklemesi gerekir.
Telefonunuz LDAC destekliyor ama kulaklığınız desteklemiyorsa bağlantı ikisinin de bildiği ortak bir kodeğe düşer. Bu genelde SBC olur.
SBC
Bluetooth ses profilinin zorunlu kodeği. Her cihazda bulunur, dolayısıyla ortak payda hep budur.
Etkin veri hızı kabaca 200 ile 328 kilobit aralığında geziyor. Kulağa fena gelmez, günlük dinlemede çoğu kişi ciddi bir eksiklik hissetmez.
Zayıf tarafı gecikme ve zorlu koşullardaki kararlılık. Kalabalık bir ortamda bağlantı bozulduğunda SBC hızını düşürür ve kalite gözle görülür biçimde iner.
AAC
Apple ekosisteminin varsayılan tercihi.
Aynı veri hızında SBC’den daha verimli sıkıştırma yapar, yani bit başına daha çok müzik taşır. iPhone ve iPad tarafında oldukça iyi çalışır.
Android tarafında hikaye karışık. AAC kodlaması işlem gücü ister ve bu iş her cihazda aynı kalitede yapılmaz; aynı kulaklık iki farklı Android telefonda farklı ses verebiliyor. Bu yüzden birçok Android kullanıcısı için AAC en iyi seçenek olmuyor.
aptX ailesi
Qualcomm’un geliştirdiği kodek ailesi, yaygın olarak Android cihazlarda karşınıza çıkıyor.
Standart aptX yaklaşık 352 kilobit hızında çalışır ve CD kalitesine yakın bir sonuç hedefler. aptX HD bunu 576 kilobite çıkarır, daha yüksek çözünürlüklü kaynaklarda fark yaratır.
aptX Adaptive ise sabit bir hızda çalışmaz. Bağlantının o anki durumuna ve içeriğin türüne göre hızını değiştirir. Ortam kalabalıksa hızı düşürüp bağlantıyı korur, sakinse yükseltir.
Bir de aptX Low Latency var, adından anlaşılacağı gibi gecikmeyi düşürmeye odaklı. Kablosuz kulaklıkla video izlerken dudak eşleşmesi sorunu yaşayanların derdine çare olan kodek bu.
LDAC
Sony’nin geliştirdiği, kağıt üstünde en yüksek veri hızını sunan kodek.
Saniyede 990 kilobite kadar çıkabiliyor, yani aptX HD’nin de üzerinde. Android 8 ve sonrasında işletim sisteminin parçası olduğu için birçok Android telefonda hazır bulunuyor.
Şu ayrıntıyı bilmek gerekiyor: LDAC üç farklı hızda çalışabilir. 990, 660 ve 330 kilobit. Telefon bağlantı koşullarına göre otomatik olarak birini seçer ve kalabalık bir ortamda çoğu zaman en alt basamağa iner. O noktada LDAC, SBC’ye göre belirgin bir üstünlük sağlamaz.
Android’de geliştirici seçeneklerinden LDAC’ı kalite önceliğine sabitlemek mümkün. Bağlantı kopmaları başlarsa geri almanız gerekebilir.
LC3 ve LE Audio
Bluetooth LE Audio ile gelen yeni nesil kodek LC3.
Ayırt edici özelliği verimlilik. LC3, 160 kilobit civarında SBC’nin 328 kilobitteki kalitesine yakın sonuç verebiliyor. Daha az veriyle aynı işi yapmak iki şey kazandırıyor: batarya ömrü ve bağlantı kararlılığı.
LE Audio ayrıca aynı kaynaktan birden çok kulaklığa yayın yapabilmeyi ve işitme cihazlarıyla daha iyi çalışmayı getiriyor. Yaygınlaşması cihaz tarafında sürüyor, yeni modellerde giderek daha sık görülüyor.
Hangi kodek kime uygun
Desteklenen kodekler bluetooth kulaklık modellerinin teknik özellik listesinde yazar.
iPhone kullanıyorsanız AAC destekleyen bir kulaklık doğal tercih. Diğer kodekler zaten büyük ölçüde devreye girmiyor.
Android kullanıyorsanız aptX Adaptive ya da LDAC destekli bir kulaklık daha esnek. Telefonunuzun hangilerini desteklediğine bakmayı unutmayın.
Video ve oyun ağırlıklı kullanımda gecikme, ham kaliteden önemli. Düşük gecikmeli kodek desteği ya da kulaklığın oyun kipi burada işe yarıyor.
Aynı mantık hoparlörler için de geçerli; seçim kriterlerini hoparlör satın alma rehberimizde anlattık.
Şunu da hatırlatalım: kodek zincirdeki halkalardan yalnızca biri. Kulaklık modellerinde sürücü kalitesi, yastığın oturuşu ve ses ayarları çoğu zaman kodek farkından daha büyük etki yaratıyor. Kulaklık seçerken kodek listesine tek başına bakmak yanıltıcı olur.
Hangi kodeğin bağlı olduğunu görmek
Android’de geliştirici seçeneklerini açtıktan sonra Bluetooth ses kodeği başlığından aktif kodeği görebilir ve destekleneni seçebilirsiniz.
Televizyon tarafında Bluetooth bağlantısının nasıl kurulduğunu soundbar bağlantı rehberimizde anlattık.
iPhone bu bilgiyi kullanıcıya göstermez. Bağlantı AAC ya da SBC üzerinden kuruluyor, üçüncü bir seçenek sunulmuyor.
Kulaklığın kendi uygulaması da genelde aktif kodeği yazar. Marka uygulamalarında ses ayarları bölümüne bakın.
Sıkça sorulan sorular
Kodek farkı gerçekten duyulur mu? Sessiz bir ortamda ve iyi bir kulaklıkla SBC ile LDAC arasındaki fark duyulabiliyor. Otobüste ya da sokakta bu fark büyük ölçüde kayboluyor.
LDAC her zaman en iyi seçim mi? Bağlantı kararlıysa evet. Kalabalık ortamlarda düşük basamağa indiği için aptX Adaptive daha tutarlı bir sonuç verebiliyor.
Kulaklığım aptX destekliyor ama çalışmıyor, neden? Telefonun da desteklemesi gerekiyor. Destek yoksa bağlantı otomatik olarak SBC ya da AAC’ye düşer.
Kablosuz kulaklıkta kayıpsız ses mümkün mü? Standart Bluetooth bant genişliği buna yetmiyor. Bazı üreticiler kendi çözümleriyle yaklaşıyor, ama bunlar aynı markanın telefonu ve kulaklığıyla sınırlı kalıyor.
Kulaklık ve telefon aynı kodeği konuşuyorsa geriye kalan işi donanım yapıyor. Aynı kodeği konuşmuyorlarsa, ne kadar iyi bir kulaklık aldığınızın pratikte pek önemi kalmıyor.
