İnternet kesildiğinde herkes aynı kutuyu yeniden başlatır. Çoğu evde o kutu tek parçadır ve modem diye anılır, oysa içinde en az iki ayrı cihaz vardır. Oysa o kutunun içinde en az iki ayrı cihaz var: modem ve router.
Farkı bilmek arıza aradığınızda da, yeni cihaz seçerken de işinizi kolaylaştırıyor.
Modem ne yapar
Modem, dış dünyadan gelen sinyali bilgisayarların anlayacağı veriye çevirir.
İnternet size telefon hattı, fiber kablo ya da kablo TV hattı üzerinden gelir. Bu hatlarda veri, o altyapıya özgü bir biçimde taşınır.
Modemin işi çeviri. Gelen sinyali dijital veriye, giden veriyi de hatta uygun sinyale dönüştürür. Adı da buradan geliyor: modülasyon ve demodülasyon.
Bu yüzden modem, altyapıya özeldir. Fiber bağlantı için üretilmiş bir modem ADSL hattında çalışmaz.
Saf bir modemde tek bir ethernet portu bulunur ve tek bir cihaz bağlanır. Kablosuz yayın yapmaz, ağ kurmaz.
Router ne yapar
Router, yani yönlendirici, evin içindeki ağı kurar ve trafiği yönetir.
Tek bir internet bağlantısını onlarca cihaza paylaştırır. Telefon, televizyon, bilgisayar ve akıllı ev cihazları aynı hattı kullanır; hangi verinin hangi cihaza gideceğine router karar verir.
Bunun için her cihaza bir yerel adres verir. Dışarıdan gelen veri paketini doğru cihaza yönlendirmesi bu adres tablosu sayesinde olur.
Çoğu router aynı zamanda kablosuz erişim noktasıdır, yani Wi-Fi yayınını da o yapar. Güvenlik duvarı görevi de üstlenir; dışarıdan gelen istenmeyen bağlantıları evin içine sokmaz.
Neden tek kutuda buluşuyorlar
Servis sağlayıcıların verdiği cihazların neredeyse tamamı birleşik cihaz.
İçinde modem, router, kablosuz erişim noktası ve birkaç portluk bir anahtar bir arada durur. Kullanıcı tek bir kutu takar, her şey çalışır.
Kolaylığı tartışılmaz. Sınırı ise şurada ortaya çıkıyor: birleşik cihazlarda kablosuz tarafı genelde ortalama düzeyde kalır, kapsama ve eşzamanlı cihaz kapasitesi sınırlı olur.
Bu yüzden yaygın bir düzen var. Servis sağlayıcının cihazı modem olarak kalır, kablosuz yayını kapatılır ve arkasına ayrı bir router ya da mesh sistem bağlanır. Mesh tarafını mesh Wi-Fi yazımızda ele aldık.
Access point ve switch
İki cihaz daha karıştırılıyor.
Erişim noktası yalnızca kablosuz yayın yapar. Ağ kurmaz, adres dağıtmaz. Mevcut bir ağa bağlanıp o ağın kablosuz kapsamasını genişletir. Ofislerde yaygındır.
Switch yalnızca kablolu port çoğaltır. Router’ınızda iki port varsa ve dört cihaz bağlayacaksanız araya switch koyarsınız. Yönlendirme yapmaz, sadece dağıtır.
Kaba bir ayrım şöyle: modem dışarıyla konuşur, router içeriyi yönetir, erişim noktası kablosuz kapsar, switch kablolu çoğaltır.
Arıza ararken hangisine bakmalı
Fark asıl burada işinize yarıyor.
Hiçbir cihazda internet yok, kablolu da dahil. Sorun modem tarafında ya da hatta olma ihtimali yüksek. Modemin ışıklarına bakın; bağlantı ışığı yanmıyorsa servis sağlayıcı tarafında bir mesele var demektir.
Kabloyla internet var, kablosuzda yok. Modem çalışıyor, sorun kablosuz tarafta. Ağ adını, parolayı ve kanal ayarlarını kontrol edin.
Bazı odalarda çalışıyor, bazılarında çalışmıyor. Bu bir kapsama sorunu. Modem ve router değil, yerleşim ve menzil konusu.
İnternet var ama çok yavaş. Önce kabloyla test edin. Kabloda hız normalse sorun kablosuz tarafta ya da cihaz sayısında.
Yeniden başlatma sırası da önemli. Önce modemi kapatın, bir dakika bekleyin, açın ve bağlantı ışığının sabitlenmesini bekleyin. Sonra router’ı açın.
Kendi cihazınızı almak
Servis sağlayıcının verdiği cihazı değiştirmek çoğu zaman mümkün.
Önce sağlayıcınızın buna izin verip vermediğini ve hangi cihazları desteklediğini öğrenin. Fiber bağlantılarda bazı sağlayıcılar kendi cihazını zorunlu tutuyor.
Kendi cihazınızı alacaksanız bakılacaklar şunlar: altyapıya uygunluk, kablosuz standardı, eşzamanlı cihaz kapasitesi ve ethernet port sayısı ile hızı.
Modem ve ağ ürünleri kategorisinde modem, router ve mesh sistemler birlikte listeleniyor. İkisini tek gövdede birleştiren cihazlara Mercusys MR70X örnek. Kablo ve bağlantı parçaları için network aksesuarları tarafına bakabilirsiniz.
Modemin ışıkları ne anlatıyor
Cihazın ön yüzündeki ışıklar arıza ararken en hızlı bilgi kaynağı.
Güç ışığı cihazın elektrik aldığını, hat ışığı altyapıyla bağlantının kurulduğunu, internet ışığı ise servis sağlayıcıdan oturum açıldığını gösterir; bu üçü sırayla yanmıyorsa sorunun nerede olduğunu ışıkların kaldığı yerden anlayabilirsiniz.
Hat ışığı yanıp sönüyorsa cihaz senkron kurmaya çalışıyor demektir. Sürekli yanıp sönmesi genelde hat kalitesiyle ilgili bir sorunu işaret eder.
Kablosuz ışığı kapalıysa yayın kapatılmış olabilir. Bazı modellerde bunun için gövde üzerinde ayrı bir düğme bulunur.
Sıkça sorulan sorular
Modem ve router ayrı almak daha mı iyi? Kablosuz performansı ve esneklik açısından genelde daha iyi sonuç veriyor. Tek cihaz ise daha az yer kaplıyor ve daha basit kuruluyor.
Router olmadan internete girebilir miyim? Tek bir cihazı doğrudan modeme kabloyla bağlayarak girebilirsiniz. Kablosuz ağ ve çoklu cihaz için router gerekiyor.
Modemin kablosuzunu kapatmak zorunda mıyım? Arkasına ayrı bir router ya da mesh koyduysanız kapatmak gerekiyor. İki ağ birlikte yayın yaparsa cihazlar yanlış ağa tutunuyor.
Router değiştirmek internet hızımı artırır mı? Hattınızın hızını artırmaz. Eski bir router hattı tam kullanamıyorsa ya da cihaz sayısında tıkanıyorsa fark yaratır.
Cihazınızın hangi işleri tek başına yaptığını bilmek, hem arıza ararken hem yükseltme yaparken doğru yere bakmanızı sağlıyor.
