Kutudan çıkan kabloyu takarsınız, çalışır, mesele kapanır. Ta ki fiber hattınız yükselene ve beklediğiniz hızı bir türlü göremeyene kadar. Ethernet kablolarının üstündeki kategori yazısı, hattınızın ne kadarını kullanabileceğinizi belirliyor.
Ethernet kablolarının üstünde küçük harflerle bir kategori yazar. O yazı, hattınızın ne kadarını kullanabileceğinizi belirliyor.
Kategori ne anlatıyor
Kategori, kablonun taşıyabileceği frekansı ve dolayısıyla hızı gösterir.
İçeride sekiz bakır tel, ikişerli dört çift halinde birbirine sarılmış durumda bulunur. Bu sarım, komşu çiftlerin birbirine karışmasını azaltır. Kategori yükseldikçe sarım sıklaşır, yalıtım artar ve kabloya ekranlama eklenir.
Sonuç daha yüksek frekans ve daha az parazit. Kabaca şu sıralamayla ilerliyor:
Cat5e gigabit hızı 100 metreye kadar taşır. Ev kullanımının büyük kısmı için hala yeterli.
Cat6 gigabiti daha güvenli taşır, 10 gigabiti ise yaklaşık 55 metreye kadar destekler. Bugün yeni kurulumlarda en yaygın tercih.
Cat6a 10 gigabiti tam 100 metre boyunca taşır. Daha kalın ve daha az esnektir.
Cat7 ve üstü daha yüksek frekanslar için tasarlandı, ancak ev ortamında karşılığını bulması zor. Bazı sürümleri standart konnektörle uyum sorunu da yaşar.
Ev için hangisi yeterli
Gerçekçi cevap çoğu kişiyi rahatlatıyor.
İnternet hattınız 1 gigabitin altındaysa Cat5e ile Cat6 arasında pratikte fark görmezsiniz. İkisi de o hattı sonuna kadar taşır.
Fark iki durumda ortaya çıkıyor. Birincisi, ev içi dosya transferi. NAS ile bilgisayar arasında büyük dosyalar taşıyorsanız ve donanımınız 10 gigabit destekliyorsa kablo kategorisi doğrudan hıza yansır.
İkincisi, geleceğe hazırlık. Duvar içine kablo çekiyorsanız bir kez çekilir ve yıllarca kalır; buradaki maliyet farkı küçük olduğu için yeni tesisatlarda Cat6 ya da Cat6a tercih etmek yaygın bir yaklaşım.
Masaüstünde kısa mesafeler için elinizdeki kablo çalışıyorsa değiştirmeye gerek yok.
Ekranlama ne zaman gerekli
Kablo isimlerinde U/UTP, F/UTP, S/FTP gibi kısaltmalar görürsünüz.
Bunlar ekranlamayı anlatır. U ekransız, F folyo, S örgü demek. İlk harf kablonun tamamını, sonraki harfler tel çiftlerini tarif eder.
Ekranlama, dışarıdan gelen elektriksel parazite karşı koruma sağlar. Ev ortamında çoğu zaman gerekmez.
Gerektiği yerler bellidir: elektrik hatlarına paralel uzun güzergahlar, motor ve büyük beyaz eşyaların yakını, sanayi ortamları.
Ekranlı kablonun bir şartı var. Ekranın topraklanması gerekir; topraklanmamış bir ekran, koruma sağlamak yerine anten gibi davranıp paraziti toplayabilir.
Uzunluk ve kalite
Bakır ethernet kabloları için standart sınır 100 metre.
Bunun ötesinde sinyal zayıflar. Daha uzun mesafeler için araya bir switch koymak ya da fiber kullanmak gerekir.
Kablo kalitesinde en yaygın tuzak bakır kaplı alüminyum teller. Ucuz kablolarda tam bakır yerine alüminyum tel kullanılır ve üzerine ince bir bakır kaplama yapılır. Bu kablolar kısa mesafede çalışır, uzun mesafede ve özellikle kablo üzerinden güç taşınan kurulumlarda sorun çıkarır.
Ürün açıklamasında saf bakır ifadesini arayın. Kablo kalınlığı da bir ipucu; aşırı ince ve hafif kablolar genelde bu gruptan çıkıyor.
Bükülme yarıçapına da dikkat edin. Kabloyu keskin köşelerden katlamak, içindeki çiftlerin sarımını bozar ve performansı düşürür.
Kablolu bağlantı ne zaman fark yaratıyor
Kablosuz her yıl iyileşiyor, yine de kablonun üstün olduğu senaryolar duruyor.
Sabit cihazlarda kablo daha kararlı. Televizyon, konsol, masaüstü bilgisayar ve NAS gibi yerinden oynamayan cihazlar için doğal tercih.
Gecikmeye duyarlı işlerde de kablo öne çıkıyor. Rekabetçi oyun ve bulut oyun servislerinde aradaki fark hissediliyor.
Kalabalık ağlarda kabloya alınan her cihaz, kablosuz tarafı da rahatlatıyor. Bunun dolaylı faydası tüm evde hissediliyor.
Ağ yapınızı toparlamak isterseniz modem ve ağ ürünleri kategorisine, kablo ve çoklayıcılar için network aksesuarları tarafına bakabilirsiniz. Kategorisi adında yazan ürünlere Ugreen Cat6 örnek verilebilir. Kablosuz standartların nereye geldiğini Wi-Fi 7 yazımızda anlattık.
Port hızı da kabloyu sınırlıyor
Zincirin her halkası önemli.
Cihazınızın ethernet portu 100 megabit ise, Cat6a kablo takmanız hızı değiştirmez. Eski dizüstü bilgisayarlarda ve bazı ucuz switch modellerinde bu sınır hala karşımıza çıkıyor.
Router’ınızın portlarını da kontrol edin. Bazı modellerde WAN portu gigabit iken LAN portları daha yavaş olabiliyor.
Bağlantı hızını işletim sisteminizin ağ ayarlarından görebilirsiniz. Beklediğinizden düşükse sırayla kabloyu, portu ve cihazın kendisini test edin.
Hazır kablo mu, kendin sonlandırmak mı
Duvar içine kablo çekenler için iki yol var.
Hazır sonlandırılmış kablolar fabrikada test edilerek gelir ve ev kullanımında neredeyse her zaman daha güvenli bir tercihtir; kendi ucunu takmak ise güzergah uzunluğuna göre kablo kesmenize izin verdiği için tesisat işlerinde tercih edilir.
Kendiniz sonlandıracaksanız tel sıralamasının iki uçta da aynı standarda uyması gerekiyor. Karışık sıralama kabloyu çalıştırabilir ama hızı ve kararlılığı düşürür.
Duvar içi kurulumlarda priz kullanmak daha derli toplu bir sonuç veriyor.
Sıkça sorulan sorular
Cat6 kablo internet hızımı artırır mı? Hattınız gigabitin altındaysa artırmaz. Kablo yalnızca taşıyabileceği tavanı belirliyor.
Cat5e artık eskidi mi? Gigabit hatlar için hala yeterli. Yeni tesisat çekiyorsanız üst kategoriye çıkmak mantıklı.
Ev için ekranlı kablo şart mı? Şart değil. Elektrik hatlarına yakın uzun güzergahlar dışında ekransız kablo işi görüyor.
Kablo rengi bir şey ifade ediyor mu? Etmiyor. Renk yalnızca düzen ve etiketleme kolaylığı için kullanılıyor.
Kablo seçimi küçük bir ayrıntı gibi duruyor ama duvara giren bir kabloyu on yıl boyunca değiştirmiyorsunuz. Bir kereye mahsus bir kademe yukarısını seçmek, sonradan tesisat açmaktan kolay.
